DacDiem.comĐặc Điểm
Tổng quan 54 dân tộc và tiếng nói

Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam 19/4 và Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc

Vì sao chọn ngày 19/4 làm Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam, tuần lễ 18–25/4 có gì, và đi Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc ở Đồng Mô thế nào cho có ý nghĩa.

Wide view of an open-air cultural village beside a lake on the western outskirts of Hanoi, tall thatched communal house roofs and stilt houses among trees, overcast morning

Ngày 19/4 hằng năm là Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam, gắn với tuần lễ Đại đoàn kết các dân tộc – Di sản văn hoá Việt Nam từ 18 đến 25/4. Ngày này được chọn theo mốc 19/4/1946, khi Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam họp tại Pleiku và nhận thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về tình đoàn kết giữa các dân tộc.

Nơi tổ chức nhiều hoạt động lớn nhất trong dịp này là Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam ở khu vực Đồng Mô, phía tây Hà Nội. Bài này kể nguồn gốc ngày lễ, các hoạt động thường có, giới thiệu Làng và gợi ý cách tham dự sao cho tôn trọng cộng đồng.

Nguồn gốc ngày 19/4

Tháng 4 năm 1946, chưa đầy một năm sau Cách mạng tháng Tám, Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam được tổ chức tại Pleiku. Ngày 19/4, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới Đại hội, khẳng định các dân tộc trên đất nước đều là anh em, cùng chung sức giữ gìn non sông. Câu kết của bức thư được nhắc lại nhiều lần về sau: "Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoàn kết của chúng ta không bao giờ giảm bớt".

Hơn sáu mươi năm sau, năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định lấy ngày 19/4 hằng năm làm Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam, và tổ chức tuần lễ "Đại đoàn kết các dân tộc – Di sản văn hoá Việt Nam" từ ngày 18 đến 25/4. Đây không phải ngày nghỉ lễ, mà là dịp để giới thiệu, tôn vinh văn hoá của 54 dân tộc.

Khi nhắc đến ngày này trong bài viết hay bài giảng, nên nêu đủ hai mốc: sự kiện năm 1946 là nguồn gốc lịch sử, còn quyết định năm 2008 là căn cứ để ngày này trở thành ngày văn hoá chính thức. Nhiều người chỉ nhớ một trong hai mốc nên hay viết lẫn.

Trong tuần lễ 18–25/4 thường có những hoạt động gì

Hoạt động mỗi năm khác nhau tuỳ chủ đề và nơi tổ chức, nhưng thường xoay quanh mấy nhóm sau:

  • Ngày hội ở Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam: đồng bào nhiều tỉnh về tái hiện lễ hội, trình diễn cồng chiêng, múa xoè, hát then, giới thiệu nghề dệt, đan, rèn, ẩm thực.
  • Trưng bày, triển lãm về trang phục, nhạc cụ, ảnh tư liệu ở bảo tàng và nhà văn hoá các tỉnh.
  • Giao lưu văn nghệ giữa các đoàn nghệ nhân, học sinh trường dân tộc nội trú, đoàn nghệ thuật địa phương.
  • Hội thảo, toạ đàm về bảo tồn tiếng nói, chữ viết, di sản phi vật thể, du lịch cộng đồng.
  • Hoạt động ở trường học: học sinh mặc trang phục các dân tộc, tìm hiểu một phong tục, làm báo tường về văn hoá vùng mình.
  • Chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc và tiếng Việt giới thiệu các cộng đồng.

Ở các tỉnh miền núi, ngày 19/4 nhiều khi trùng với mùa lễ hội đầu năm hoặc mùa chuẩn bị gieo trồng, nên địa phương thường kết hợp với lễ hội truyền thống của cộng đồng. Lịch cụ thể nên xem thông báo của sở văn hoá, thể thao và du lịch các tỉnh hoặc của Làng Văn hoá trước khi đi.

Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam là gì

Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam nằm ở khu vực hồ Đồng Mô, vùng Sơn Tây cũ, ngoại thành phía tây Hà Nội, rộng khoảng hơn một nghìn năm trăm héc-ta. Đây là khu được xây dựng để giới thiệu văn hoá của 54 dân tộc ở một nơi, thường được gọi là "ngôi nhà chung" của các dân tộc Việt Nam.

Trong Làng có khu các làng dân tộc, nơi dựng lại nhà truyền thống theo từng vùng: nhà sàn của người Tày, Thái, Mường; nhà rông của người Ba Na, Xơ Đăng; nhà dài của người Ê Đê; nhà trình tường của người Hà Nhì, Lô Lô; nhà của người Khmer, Chăm. Bên cạnh là khu lễ hội, khu di sản văn hoá thế giới, khu vui chơi giải trí và các công trình phục vụ du khách.

Điều làm Làng khác với một bảo tàng ngoài trời là có đồng bào các dân tộc về sinh hoạt thường xuyên. Các nhóm từ những tỉnh khác nhau luân phiên về ở một thời gian, dệt vải, nấu ăn, làm nghề, tổ chức lễ hội của mình để giới thiệu với khách. Nhờ vậy, người tới thăm có cơ hội gặp người thật, việc thật, chứ không chỉ xem hiện vật.

Đi thăm Làng Văn hoá cho có ý nghĩa: gợi ý từng bước

Làng rộng, hoạt động phân tán, nên nếu đi mà không chuẩn bị dễ chỉ dạo một vòng rồi về. Vài gợi ý để chuyến đi có giá trị hơn:

  1. Xem lịch hoạt động trước: cuối tuần, dịp Tết, tuần lễ 18–25/4 và ngày lễ lớn thường có nhiều chương trình của đồng bào hơn ngày thường.
  2. Chọn hai ba làng dân tộc muốn tìm hiểu kỹ thay vì cố đi hết. Đọc trước về dân tộc đó để khi tới biết mình đang xem gì.
  3. Đến sớm để kịp xem sinh hoạt buổi sáng như nấu ăn, dệt vải, những lúc người dân chưa phải biểu diễn mà đang sống thật.
  4. Trò chuyện với đồng bào đang sinh hoạt tại Làng: hỏi về quê, về nghề, về món ăn; nhiều người sẵn lòng kể nếu được hỏi lịch sự.
  5. Nếu đi cùng trẻ em, giao cho trẻ một nhiệm vụ nhỏ như tìm ba kiểu mái nhà khác nhau, hay hỏi tên một nhạc cụ, để trẻ chú ý quan sát.
  6. Mua đồ thủ công trực tiếp từ người làm nếu có, và hỏi về cách làm; đó là cách ủng hộ nghề truyền thống thiết thực.

Làng ở khá xa trung tâm Hà Nội, nên tính thời gian đi lại và mang nước, mũ nón vì các khu cách nhau một quãng.

Tham dự lễ hội dân tộc: những điều nên nhớ

Hỏi trước khi chụp ảnh người. Ở Làng Văn hoá hay ở bản, hãy xin phép trước khi chụp cận mặt ai đó, nhất là người già và trẻ nhỏ. Lễ hội là dịp của cộng đồng, không phải phông chụp ảnh.

Không chạm vào đồ dùng nghi lễ. Cây nêu, bàn thờ, cồng chiêng trong lễ, vật thiêng trong nhà là những thứ cộng đồng giữ gìn cẩn thận. Muốn xem kỹ, hãy hỏi người đứng lễ.

Không gọi lễ hội là "biểu diễn" khi đó là nghi lễ thật. Một số hoạt động tái hiện cho khách xem, một số khác là nghi lễ thật của cộng đồng. Hỏi người tổ chức để hiểu, và cư xử phù hợp.

Ăn mặc kín đáo, nói nhỏ. Trong không gian nhà rông, nhà dài hay lúc làm lễ, nên ăn mặc gọn, giữ yên lặng, không leo lên sàn khi chưa được mời.

Mặc trang phục dân tộc đúng cách nếu thử. Nhiều nơi cho khách thuê trang phục. Mặc thử là cách tìm hiểu vui, nhưng nên hỏi cách mặc đúng và tránh tạo dáng chế giễu.

Những ngày hội văn hoá dân tộc khác trong năm

Ngoài ngày 19/4, các vùng còn có những ngày hội văn hoá dân tộc định kỳ, do ngành văn hoá phối hợp với các tỉnh tổ chức luân phiên, như ngày hội văn hoá, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc, vùng Đông Bắc, vùng Tây Nguyên, đồng bào Khmer Nam Bộ, đồng bào Chăm. Mỗi ngày hội thường kéo dài vài ngày, có thi trang phục, thi hát dân ca, trò diễn dân gian, giới thiệu ẩm thực.

Bên cạnh đó là hàng trăm lễ hội truyền thống của từng cộng đồng diễn ra theo mùa vụ: lễ hội Lồng tồng của người Tày, Nùng đầu năm; Tết của người Mông; lễ mừng lúa mới của nhiều dân tộc Tây Nguyên cuối năm; Tết Chôl Chnăm Thmây của người Khmer giữa tháng tư; lễ hội Katê của người Chăm vào mùa thu. Những lễ này không có ngày cố định theo dương lịch, nên cần hỏi địa phương.

Nếu muốn tìm hiểu văn hoá các dân tộc qua lễ hội, hãy kết hợp: ngày 19/4 và các ngày hội vùng để xem nhiều dân tộc cùng lúc, còn lễ hội truyền thống tại bản để thấy văn hoá trong đời sống thật của cộng đồng.

Không ở gần Hà Nội: hưởng ứng ngày 19/4 ở địa phương

Phần lớn người dân không có dịp lên Đồng Mô, nhưng vẫn có nhiều cách hưởng ứng Ngày Văn hoá các dân tộc ngay nơi mình sống. Bảo tàng tỉnh, nhà văn hoá, thư viện thường có trưng bày hoặc buổi nói chuyện trong tuần lễ 18–25/4. Ở các tỉnh miền núi, Tây Nguyên, Nam Bộ, nhiều xã tổ chức hội thi trang phục, hát dân ca, làm món ăn truyền thống, mời nghệ nhân trong vùng tham gia.

Với cơ quan, doanh nghiệp có nhân viên thuộc nhiều dân tộc, đây là dịp tốt để mỗi người giới thiệu một nét văn hoá quê mình: một món ăn, một bài hát, một bộ trang phục của bà, của mẹ. Những buổi chia sẻ như vậy giúp đồng nghiệp hiểu nhau hơn và xoá bớt những định kiến vô tình.

Với gia đình, có thể chọn một dân tộc để cùng con tìm hiểu trong tuần: đọc một truyện cổ, nghe một bài dân ca, nấu thử một món ăn, xem ảnh về kiểu nhà của dân tộc đó. Điều quan trọng không phải quy mô hoạt động mà là tinh thần của ngày này: nhìn các dân tộc như những người anh em cùng nhà, tò mò và tôn trọng, chứ không phải nhìn như những điều lạ để xem cho biết.

Câu hỏi thường gặp

Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam là ngày nào?

Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam là ngày 19/4 hằng năm, gắn với tuần lễ Đại đoàn kết các dân tộc – Di sản văn hoá Việt Nam từ 18 đến 25/4. Ngày này được chính thức hoá bằng quyết định của Thủ tướng Chính phủ năm 2008.

Vì sao chọn ngày 19/4?

Vì ngày 19/4/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam họp tại Pleiku, khẳng định tình đoàn kết giữa các dân tộc. Mốc lịch sử này được chọn làm ngày văn hoá của 54 dân tộc.

Ngày 19/4 có được nghỉ làm không?

Không. Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam là ngày kỷ niệm để tổ chức các hoạt động văn hoá, không phải ngày nghỉ lễ theo Bộ luật Lao động. Người lao động vẫn làm việc bình thường, trừ khi đơn vị có sắp xếp riêng.

Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam ở đâu?

Làng nằm ở khu vực hồ Đồng Mô, vùng Sơn Tây cũ, ngoại thành phía tây Hà Nội. Đây là khu giới thiệu văn hoá 54 dân tộc với nhà truyền thống, lễ hội và đồng bào các tỉnh luân phiên về sinh hoạt.

Đi Làng Văn hoá dịp nào đông hoạt động nhất?

Thường là tuần lễ 18–25/4, dịp Tết Nguyên đán, các ngày lễ lớn và cuối tuần. Lịch hoạt động mỗi năm khác nhau, nên xem thông báo của Làng hoặc các kênh chính thức trước khi đi.

Ở trường có thể tổ chức gì cho Ngày Văn hoá các dân tộc?

Có thể tổ chức cho học sinh tìm hiểu một dân tộc qua trang phục, nhà ở, món ăn, kể một truyện cổ, hát một bài dân ca hoặc mời phụ huynh người dân tộc chia sẻ. Nên tránh các hoạt động hoá trang chế giễu hay biến văn hoá thành trò cười.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138